|
| Sejarah Penubuhan |
Sejarah Jabatan Perikanan bermula apabila kerajaan British menubuhkan Unit Perikanan Kolonil pada tahun 1894 dan diletakkan di bawah Pejabat Setiausaha Rendah Bagi Negeri-Negeri Selatan. Unit Perikanan Kolonial diwujudkan oleh Kerajaan British di bawah Pentadbiran Setiausaha Rendah Bagi Negeri-Negeri Melayu Bersekutu dan Selat |
Latar Belakang Sejarah
|
| Sejarah Awal Penubuhan Jabatan Perikanan ( 1894 - 1945 ) | Sejarah Awal (1894 - 1945 ) - Penubuhan Jabatan Perikanan
|  | Sejarah Jabatan Perikanan bermula apabila kerajaan British menubuhkan Unit Perikanan Kolonil pada tahun 1894 dan diletakkan di bawah Pejabat Setiausaha Rendah Bagi Negeri-Negeri Selatan. Unit ini bertanggungjawab mengawal aktiviti perikanan di Negeri-Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. |  | Pada waktu itu, aktiviti perikanan diusahakan secara kecil-kecilan sebagai saradiri penduduk yang tinggal di tepi pantai dan muara sungai. Pada tahun 1904, satu kajian awal mengenai spesis ikan laut telah dijalankan di pantai barat Negeri-Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Pada masa yang sama penghijrahan penduduk dari selatan Thailand ke negeri Perlis, Kedah dan Kelantan semakin ramai. Sebahagian daripada mereka telah menjalankan aktiviti menangkap ikan sebagai punca pendapatan. "Ordinan Perikanan" telah diperkenalkan pada tahun 1909 bagi mengawal aktiviti perikanan. |  | Pada 1 Februari 1915 sebuah jabatan yang bertanggungjawab ke atas urusan perikanan telah diwujudkan yang dikenali sebagai Jabatan Perikanan dan Muzium. Ia diketuai oleh H.C.Robinson sebagai pengarah. Pada tahun 1921, C.E.Green dilantik mengetuai Jabatan Perikanan dan Muzium. Pada 14 Julai 1922, Jabatan Perikanan dan Muzium telab dipisahkan dan Jabatan Perikanan British-Malaya ditubuhkan. David G. Stead telah dilantik sebagai pengarah dan Singapura dipilih menjadi lokasi ibu pejabatnya yang pertama. |  | Usaha untuk membangun dan memajukan akuakultur telah dimulakan pada tahun 1930an. Sebuah Stesen Percubaan Menternak Benih Ikan Air Tawar di Tapah, Perak telah ditubuhkan pada tahun 1935. Tumpuan utama Jabatan Perikanan British-Malaya ialah melindungi sumber perikanan, meningkatkan pengeluaran ikan dan mempelbagaikan pengeluaran dari sumber perikanan. |
| |
Selepas Perang Dunia Kedua ( 1945 - 1957 )
| | Pada awal tahun 1946, Jabatan Perikanan British-Malaya telah ditukar namanya kepada Jabatan Perikanan Malayan Union dan Singapura. D.W.LeMare dilantik sebagai Pemangku Pengarah berpejabat di Singapura. Dalam bulan Februari 1947, Ibu Pejabat Jabatan Perikanan Malayan Union dan Singapura telah dipindahkan ke Pulau Pinang. Dasar Pembangunan Industri Perikanan telah diperkenalkan. Ia merangkumi hal-hal pentadbiran jabatan, penubuhan sekolah latihan perikanan dan penyelidikan. Cawangan Penyelidikan Ikan Air Tawar telah diwujudkan di Gelugor, Pulau Pinang. Selepas itu, dalam bulan Mac 1949 sebuah Pusat Penyelidikan Perikanan Air Tawar telah ditubuhkan. | | Pusat ini telah menjalankan kajian mengenai ternakan ikan air tawar sebagai bahan makanan. Jabatan juga telah menjalankan kajian mengenai ikan pelagik di kawasan pantai barat. Persekutuan Tanah Melayu. Pada masa itu kelong, belat pok, jermal dan ambai merupakan alat menangkap ikan yang utama di Persekutuan Tanah Melayu. Pada tahun 1951, Jabatan Perikanan Malayan Union dan Singapura telab dipecah dua iaitu Jabatan Perikanan Singapura dan Jabatan Perikanan Pan-Malaya. D. W.LeMare dilantik sepenuhnya sebagai Pengarah Jabatan Perikanan Pan-Malaya. | | Undang-undang Perikanan Malaya telah dikuatkuasakan pada 10 Ogos 1951. Kajian mengenai penggunaan kapal untuk pukat tunda dan pukat payang telah diadakan pada tahun 1953. Kapal M.F V.Manihine telah digunakan untuk menjalankan kajian pukat tunda pada tahun 1956. Di bidang latihan, sebuah Sekolah Latihan Perikanan Laut yang pertama telah ditubuhkan di Gelugor, Pulau Pinang pada tahun 1955. |
| |
Selepas Merdeka ( 1957 - 1970 )
|  | Selepas Merdeka, Jabatan Perikanan Malaya telah dikenali sebagai Bahagian Perikanan Persekutuan Tanah Melayu dan diletak di bawah Kementerian Pertanian dan Syarikat Kerjasama. J.S.Scott telah dilantik sebagai Pemangku, Pengarah dan kemudiannya jawatan ini dipegang oleh Encik Soong Min Kong. Sektor akuakultur telah dimajukan melalui aktiviti penyelidikan dan latihan. Pada 21 Ogos 1957 Pusat Penyelidikan dan Ternakan Ikan Air Tawar Tropika di Batu Berendam, Melaka telah ditubuhkan. Pusat ini memberi tumpuan terhadap penyelidikan mengenai pengurusan ladang ternakan ikan, pengeluaran dan teknologi pembiakan. |   | Pada tahun yang sama, sebuah Pusat Latihan Perikanan Darat telah dibuka di Enggor, Perak untuk melatih penternak ikan. Sebuah Sekolah Latihan Perikanan Laut yang kedua di Seberang Takir, Kuala Terengganu telah ditubuhkan pada tahun 1958. Program pemeliharaan penyu juga telah dimulakan pada tahun 1962 dengan kerjasama kerajaan Terengganu. Pada Julai 1963, operasi Ibu Pejabat Bahagian Perikanan Persekutuan Tanah Melayu telah dipindahkan ke Kuala Lumpur. Pengenalan pukat tunda pada tahun 60an telah menimbulkan persengketaan antara nelayan pukat tunda dengan nelayan tradisional. Bagi mengatasi masalah ini kerajaan telah memperkenalkan Akta Perikanan 1963 yang mulai berkuatkuasa pada 21 Januari 1963 Pada tahun 1964 Jabatan Perikanan Sabah telah diwujudkan dan diikuti dengan penubuhan Jabatan Perikanan Laut Sarawak setahun kemudian. |
| |
Senarai Pengarah Dan Ketua Pengarah Jabatan Perikanan ( 1915 - Hingga Sekarang )
| | 1915 - 1920 | Encik H. C. Robinson
Pengarah Jabatan Perikanan dan Muzium | | 1920 - 1922 | Encik C. F. Green
Pengarah Jabatan Perikanan dan Muzium | | 1922 - 1946 | Encik David G. Stead
Pengarah Jabatan Perikanan British Malaya | | 1946 - 1951 | Encik D. W. LeMare
Pemangku Pengarah Jabatan Perikanan Malayan Union & Singapura | | 1951 - 1957 | Encik D. W. LeMare
Pengarah Jabatan Perikanan Pan-Malaya | | 1957 - 1958 | Encik Soong Min Kong
Pemangku Pengarah Bahagian Perikanan, Kementerian Pertanian dan Syarikat Kerjasama | | 1959 - 1971 | Encik Soong Min Kong
Pengarah Bahagian Perikanan, Kementerian Pertanian dan Syarikat Kerjasama | | 1971 - 1987 | Y.M.Tengku Dato' Ubaidillah b. Abd. Kadir
Ketua Pengarah Jabatan Perikanan Malaysia | | 1987 - 1996 | Y.Bhg Dato' Shahrom b. Hj Abd. Majid
Ketua Pengarah Jabatan Perikanan Malaysia | | 1996 - 2000 | Y.Bhg. Dato' Mohd Mazlan b. Jusoh
Ketua Pengarah Jabatan Perikanan Malaysia | | 2000 - 2003 | Y.Bhg. Dato' Hashim b. Ahmad
Ketua Pengarah Jabatan Perikanan Malaysia | | 2003 - Sekarang | Yg. Bhg. Dato' Junaidi Bin Che Ayub
Ketua Pengarah Jabatan Perikanan Malaysia
|
| | | | En. D.W. LeMare
( 1946 - 1957 ) | Encik Soong Min Kong
( 1957 - 1971 ) | Y.M. Tengku Dato' Ubaidillah Abd. Kadir
( 1971 - 1987 ) | | | | Yg. Bhg. Dato' Shahrom Hj. Abd. Majid
( 1987 - 1996 ) | Yg. Bhg. Dato' Mohd Mazlan b. Jusoh
( 1996 - 2000 ) | Yg. Bhg. Dato' Hashim b. Ahmad
( 2000 - 2003 ) | | | | | | Yg. Bhg. Dato' Junaidi Bin Che Ayub
( 2003 - Sekarang ) |
| |
Era 70 An Hingga Sekarang
|  | Selepas Dasar Ekonomi Baru (DEB) dilancarkan pada tahun 1970, Jabatan Perikanan telah diberi tanggungjawab membasmi kemiskinan dan menyusun semula masyarakat nelayan. Dalam Rancangan Malaysia Kedua (1971 - 1975) dan Ketiga (1976 - 1980), sebanyak RM96 juta telah diperuntuKkan kepada Jabatan Perikanan bagi membantu nelayan memiliki vessel, enjin dan pukat melalui Skim Bantuan Subsidi Nelayan. Sebanyak RM45 juta diperuntukkan untuk mengadakan infrastruktur perikanan. Pada tahun 1982, Jabatan Perikanan telah memperkenalkan dasar pelesenan yang lengkap dan seragam bagi tujuan pembangunan dan pengurusan sumber perikanan yang berkesan. |  | Pada tahun 1981, kerajaan telah mengisytiharkan Zon Ekonomi Eksklusif (ZEE) yang melibatkan pertambahan kawasan perairan negara dari 47,000 kepada 160,000 batu nautika persegi. Bagi menyesuaikan dengan perkembangan semasa, maka pada tahun 1985 Akta Perikanan baru telah diperkenalkan dan mulai dikuatkuasakan pada Januari 1986. Jabatan telah mempergiatkan aktiviti penyelidikan perikanan dengan menubuhkan Pusat Penyelidikan Ikan Air Tawar, di Batu Berendam, Melaka pada tahun 1957, Pusat Penyelidikan Ternakan Air Payau, di Gelang Patah, Johor pada tahun 1978; Pusat Pengeluaran Ikan / Udang iaitu di Tanjung Demong, Kuala Besut, Terengganu pada tahun 1983, Pusat Pengeluaran dan Penyelidikan Benih Udang Kebangsaan (NAPFRE) di Pulau Sayak, Kedah pada tahun 1987 dan Pusat Penyelidikan Perikanan di Bintawa, Sarawak pada tahun 1977. |   | Beberapa penemuan penyelidikan telah dihasilkan seperti ternakan ikan laut dalam sangkar, udang harimau, siput sudu dan pembenihan ikan dan udang. Pada tahun 1972 sebuah Institut Latihan Nelayan telah ditubuhkan di Batu Maung, Pulau Pinang. Institut ini menawarkan kursus bertaraf sijil kepada nelayan seperti Sijil Kecekapan Jeragan, Pekerja Enjin, Jurumudi, Pembuat Pukat, Pelayaran dan Kejuruteraan. Tanggungjawab Jabatan Perikanan telah dipertingkatkan melalui usaha untuk membaikpulih dan melindungi sumber perikanan melalui pengeluaran lesen dan pengurusan sumber secara rasional, pembinaan tukun tiruan dan penubuhan Taman Laut. Langkah-langkah awal aktiviti ini telahpun dimulakan pada awal tahun 70an dan telah dipertingkatkan pada tahun 80an. Penerokaan perikanan laut dalam telah dilancarkan pada 17 September 1987 oleh YA.B. Perdana Menteri Malaysia bersama dengan TYT Perdana Menteri Negara Thai. Jabatan telah mengambil langkah mengeluar lesen dan melatih nelayan laut dalam bagi mempergiatkan aktiviti ini. Jabatan juga telah member tumpuan untuk menjadikan industri akuakultur satu satu sektor yang penting menjelang abad ke 21. Jabatan juga telah memainkan peranan yang cukup aktif di peringkat antarabangsa dan serantau. Antara pertubuhan yang disertainya ialah Pusat Pembangunan Perikanan Asia Tenggara (SEAFDEC -sejak 1967), Program Teluk Benggala (BOBP-sejak 1978), Pertubuhan Makanan dan Pertanian (FAO), Program Rangkaian Pusat-Pusat Akuakultur Asia dan Pasifik (NACA -sejak 1980) dan Program Laut China Selatan (SCSP). Sebuah Departmen Penyelidikan dan Pengurusan Sumber Perikanan Marin (MFRDMD) telah ditubuhkan pada tahun 1992 sebagai departmen SEAFDEC yang keempat. Tahun 1993 telah menandakan permulaan kepada era baru dalam perkembangan dan sumbangan sektor perikanan yang lebih bermakna terhadap ekonomi negara; apabila Dasar Pertanian Negara (1992 - 2010) yang dilancarkan telah menggariskan masa depan pembangunan sektor perikanan terutamanya perikanan laut dalam dan akuakultur. |
| |
 |
